Zeldzame Rassen Overleg 2026: verleden eren, toekomst versterken
Op 7 februari kwamen ruim tachtig vertegenwoordigers van rasorganisaties, erkende centra en andere betrokkenen samen bij De Beekdalhoeve in Renkum voor het jaarlijkse Zeldzame Rassen Overleg. Deze editie stond in het teken van een bijzonder jubileum: 50 jaar Stichting Zeldzame Huisdierrassen (SZH). Onder het motto vier eeuwen levend erfgoed werd teruggeblikt op het verleden én vooruitgekeken naar de toekomst van oorspronkelijke Nederlandse huisdierrassen.
50 jaar SZH
Voorzitter Gerrit Tacken en bureaucoördinator Nonja Remijn openden de dag, waarna oud-voorzitter Geert Boink het woord nam. Hij nam de aanwezigen mee naar 1976, het jaar waarin de SZH werd opgericht. Een groep wetenschappers sloeg destijds alarm over het verlies van genetische variatie en cultureel erfgoed. Die zorg leidde tot de oprichting van de stichting, met als missie het behoud van oorspronkelijke rassen.
In de beginjaren werden direct belangrijke stappen gezet. Zo werd de laatste Groninger hengst Baldewijn gered van de slacht en verscheen in 1978 de eerste inventarisatie van zeldzame huisdierrassen in Nederland. Deze inventarisatie bracht de kwetsbare status van veel rassen scherp in beeld en vormde de basis voor gericht beleid. In de decennia daarna groeide de SZH uit tot een spil in het behoudswerk, onder meer via ondersteuning van rasverenigingen, het vergroten van maatschappelijke zichtbaarheid en de opbouw van een genenbank.
Blik op de toekomst
Na de terugblik van Geert verschoof de aandacht naar de toekomst. Mira Schoon van het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN) en Nonja Remijn verzorgde een interactieve workshop. CGN en SZH werken ieder volgens een vijfjarenplan. Voor CGN bevat dit plan drie kerntaken: monitoring van rassen, beheer van levende populaties en het onderhouden van de genenbank. De SZH richt zich in het vijfjarenplan op het ondersteunen en verbinden van houders en rasorganisaties, het bevorderen van kennisuitwisseling, en het promoten van zeldzame rassen en hun maatschappelijke meerwaarde. Zowel CGN als SZH bereiden een nieuw beleidsplan voor 2027 voor en vroegen de aanwezigen om feedback en input.
Tekst gaat verder onder de foto‘s
Tijdens discussierondes gingen deelnemers in gesprek over vier thema’s: beleid, fokkerij, ondernemen en genenbank. Bij beleid kwam onder andere de wens naar voren voor betere (individuele) registratie van diverse diersoorten, zodat ook voor deze rassen subsidieregelingen mogelijk worden. Daarnaast werd gevraagd om meer ondersteuning bij het opzetten van fokkringen en het delen van contactgegevens van dierhouders voor samenwerkingen en evenementen.
Binnen het thema fokkerij werd de behoefte aan meer begeleiding op bedrijfsniveau en ondersteuning bij het opstellen van fokprogramma’s genoemd. Ook baart de afname van het aantal pluimveefokkers zorgen. Hoe maken we fokken weer aantrekkelijk? Bovendien worden niet alle zeldzame dieren in stamboeken geregistreerd, waardoor waardevol genetisch materiaal uit beeld blijft.
Ondernemers lopen vooral aan tegen complexe wet- en regelgeving, zoals mestbeleid en de Omgevingswet. Er is behoefte aan een duurzaam verdienmodel voor extensieve veehouderij, waarin je niet afhankelijk bent van subsidies. Ook werden praktische vragen gesteld over bijvoorbeeld de afzet van schapenwol.
Bij het onderwerp genenbank werd gesproken over kansen voor onder andere landgeiten en kleine huisdierrassen. Betere protocollen en meer kennisdeling, met name binnen hondenorganisaties, zijn gewenst om het gebruik van opgeslagen genetisch materiaal te optimaliseren.
Jubileum campagne
Na de lunchpauze stond communicatie centraal met de introductie van de jubileumcampagne ‘Schatbewaarders gezocht’. De campagne richt zich op mensen tussen de 20 en 50 jaar met interesse in landbouwhuisdieren en heeft als doel nieuwe liefhebbers en fokkers aan te trekken. Succesvolle communicatie vraagt om een duidelijke doelgroep, heldere boodschap, passend concept en meetbare doelen. De presentatie werd afgesloten met een kleine opdracht. Deelnemers aan het rassenoverleg mochten hun eigen ras pitchen aan een liefhebber van een ander ras. Extra leuk als ze de pitch afsloten met een sterke slogan.
Tekst gaat verder onder de foto‘s
De dag kreeg een feestelijke afsluiting toen de burgemeester van Renkum oud-voorzitter Geert Boink verraste met een koninklijke onderscheiding. Daarmee eindigde een inspirerende bijeenkomst waarin verleden en toekomst samenkwamen rond één gedeelde ambitie: zeldzame Nederlandse huisdierrassen behouden voor volgende generaties.
Foto’s: Gerda Nijenhuis
