logo SZH

Witborsteend

Rasbeschrijving

Witborsteend, foto gemaakt door Jan Harteman

Witborsteend, foto gemaakt door Jan Harteman

De Noord-Hollandse Witborsteend en Krombekeend zijn in de basis hetzelfde ras waarbij de snavelvorm verschilt. De Witborsteend kenmerkt zich door een lange rechte snavel en werd daarom ook wel Spreeuwkopeend genoemd.
De donkerwildkleur aftekening met de kenmerkende witte borstvlek en 4-6 witte grote slagpennen en de leiblauwe snavelkleur vererven recessief. Dit maakt dat fokzuivere dieren zich duidelijk onderscheiden bij verkoop en de jacht als vertegenwoordigers van een uniek legras.
Zowel de Noord-Hollandse witborsteend kwam, getuige foto’s uit begin 1900, voor in een grote verscheidenheid aan aftekeningen en kleuren. De Witborsteend komt momenteel alleen nog voor in de kleurslag Witborst Donkerwildkleur. De middelgrote, slanke licht opgerichte Witborsteend weegt ongeveer 1,6 kg en is ondanks het honkvaste karakter, een goede vlieger.

Geschiedenis

De Noord-Hollandse Witborsteend stamt af van uit Azië in de 17e eeuw meegebrachte eenden die zijn ingekruist met inlandse eenden. Het belang van de inlandse legeend blijkt ondermeer uit het paneel aanwezig in de Stadhuiscollectie Enkhuizen uit begin 1600. Hierop staan 32 naar eigenaar gemerkte eenden met merktekens aan snavel en poot. Een deel van deze eenden heeft onmiskenbaar een witte borst aftekening. Aelbert Cuyp heeft in 1647 de eend Sijctghen (Dordrechts museum) op een leeftijd van 20 jaar geschilderd met de melding dat zij jaarlijks 100 eieren legde.
Bekend is dat de Witborsteend, eertijds bekend als Spreeuwkopeend of Waterlandse eend, rond 1850 in Engeland geroemd werden vanwege de legkracht en verhandeld werden als Dutch Ducks. Op het fokstation Landsmeer lag het toomgemiddelde op 175 eieren terwijl meer dan 200 eieren geen uitzondering was. In deze periode heeft inkruising met een ander legras, de Indische loopeend plaats gevonden. Dit is nog steeds hoorbaar in de overeenkomstige zware roep van de Indische Loopeend, maar ook de met de Loopeend overeenkomstige kleurslagen.
Rond 1900 kwam de Witborsteend in grote getale voor, als ook in meerdere kleurvariaties als zwart, geel, donkerwildkleur, lichtwildkleurig, zeebruin, bont en wit.
In deze periode werd in Wormer de eendenboerenbond opgericht, waarna in 1922, op basis van de donkerwildkleur Witborstaftekening, de eerste rasstandaard is opgesteld. Vanaf 1930 neemt het belang van de Witborsteend als legras af en wordt vervangen door de Engelse Khaki Campbell eend die het op haar beurt weer af moet leggen tegen het leghoen. Vanaf 1940 kwamen er bijna geen witborsteenden meer voor en werden deze eertijds belangrijke legeenden door nog enkele liefhebbers gehouden. In 2013 wordt door het Centrum voor Genetische bronnen genetisch materiaal van de Noord-Hollandse Witborsteend vastgelegd in de genenbank.

Gebruik

In Noord-Holland en Friesland als grotendeels vrij zwemmende legeend, gevoerd met visafval uit de Zuiderzee.

Bijzonderheden

Belangrijke leverancier van eieren voor de beschuitindustrie van Verkade en de ontwikkeling van Meijn Oostzaan als producent van slachtlijnen.

Status

Kritiek, 5 fokkers met 30 fokdieren (1900: > 100.000)

Fokcentra

Fokcentrum Herinckhave, Fleringen

Informatie

Nederlandse Vereniging voor Gedomesticeerde Watervogelfokkers

Website

 

 

Snel naar

Over

Fokkers

Houders en beheerders

Beleven en laten beleven

Meedoen

©2017 Communicatiebureau de Lynx
×